Tweede editie van de brochure Oost-Vlaanderen natuurlijk!

De Provincie Oost-Vlaanderen brengt editie 2 van de brochure Oost-Vlaanderen natuurlijk! uit.

In deze praktische gids vind je het overzicht van de natuur-en bosgebieden in het beheer van de Provincie Oost-Vlaanderen. De gebieden zijn ingedeeld volgens de toeristische regio’s. Bij elke gebied hebben we de bijzondere fauna en flora vermeld.
Daarnaast krijgen ook de gebiedsgerichte projecten, waarbij de Provincie als partner betrokken is, de nodige aandacht. Je leert ook bij over de Oost-Vlaamse ecologie, biodiversiteit en de actuele uitdagingen op vlak van natuurbeleid waar de Provincie rond werkt.
Je kan de brochure gebruiken als praktische gids voor een actieve uitstap. Of als toegankelijk naslagwerk over de Oost-Vlaamse natuur en het provinciaal natuurbeleid.

De gedrukte gidsen zijn vanaf oktober 2021 beschikbaar. Exemplaren kunnen aangevraagd worden via natuur@oost-vlaanderen.be

Provinciebestuur bereidt het Kloosterbos in Wachtebeke voor op brandrisico

Naar aanleiding van de voorbije droge zomers, stelde het provinciebestuur in 2020 een nood- en interventieplan op voor het Kloosterbos. In samenwerking met de betrokken brandweerzone Centrum en de lokale autoriteiten van Wachtebeke is een plan uitgewerkt dat een snelle en doortastende interventie bij brand moet mogelijk maken. Om de parate terreinkennis bij het brandweerkorps te verhogen, organiseerde brandweerzone Centrum op donderdagavond 12 augustus een grootschalige brand- en zoekoefening in het Kloosterbos. Het scenario van de oefening was een combinatie van verschillende levensechte situaties.

“Dit 125 ha bosgebied bestaat o.a. uit waardevol heidegebied en grote percelen dennenbomen. Beide biotopen zijn bij droogte brandgevoelig. Natuurherstel na een brand is niet evident: het kost handenvol geld en het duurt decennia vooraleer de eerste resultaten weer zichtbaar zijn. Daarom is het belangrijk om niet alleen branden te vermijden, maar ook goed voorbereid te zijn op een eventuele brand. Een nood- en interventieplan en oefeningen dragen daar zeker tot bij.”

gedeputeerde Riet Gillis, bevoegd voor Natuur en Klimaat

Interventie, maar vooral preventie

In dit noodplan is het Kloosterbos door de interventiediensten opgedeeld in acht verschillende deelzones, zodat een mogelijk brandhaard in het 125ha bos snel te lokaliseren is. In totaal zijn 45 kleine, maar opvallend oranje infobordjes op het domein aangebracht. Elk bordje vermeldt het noodnummer 112 en het ‘adres’ in het Kloosterbos, een combinatie van cijfers en een letter gaande van zone A tot en met H. Zo kan de melder beter de locatie van de brand in het bos aan de hulpdiensten meedelen.

Bij het opstellen van het noodplan is ook rekening gehouden met de toegankelijkheid via voldoende brede en berijdbare paden. Zo kunnen brandweerwagens met blusmateriaal het bos inrijden.

“Behalve de weersomstandigheden waar we geen invloed op hebben, zijn terreinkennis en interventiesnelheid cruciale factoren om de omvang van een natuurbrand in te perken. Een belangrijke rol is weggelegd voor bezoekers van een bos of natuurgebied: wees waakzaam, rook niet en stook geen vuurtjes. Ik heb in mijn loopbaan gelukkig nog maar een paar kleine natuurbranden meegemaakt en ik wil dat ook graag zo houden.”

Jörge Engels, luitenant brandweerzone Centrum

Fragiel dennenbos omvormen tot weerbaar en biodivers bos

Een bos dat uit verschillende boomsoorten bestaat, is niet alleen goed voor de biodiversiteit. De variatie aan bomen draagt ook bij aan de weerbaarheid en de brandpreventie. In de loop van de 20ste eeuw werden in het Kloosterbos op grote schaal naaldbomen aangeplant voor de economische productie van hout. Daarom vormt de Provincie, die in 2002 eigenaar werd van het Kloosterbos, het bos opnieuw om tot een structuurrijk bosgebied met inheemse soorten zoals struikheide, berk en zomereik. Dat zijn de soorten die er oorspronkelijk floreerden. Door eenzijdige beplanting verschraalt de soortenrijkdom aan planten en dieren. Een eenzijdig bos is ook vatbaar voor plagen zoals vb. de letterzetter, de schorskever die dodelijk blijkt voor fijnsparbossen in het Waasland. Door de klimaatverandering  worden dergelijke homogene naaldbossen ook gevoelig voor droogte, met groter risico op brandgevaar. In loofbossen is het brandgevaar bij droogte beperkter.

Provinciebestuur maakt Het Gentbos integraal wandeltoegankelijk

In provinciaal natuurdomein Het Gentbos in Merelbeke werd een nieuw toegangspad aangelegd. Het pad voert bezoekers die gebruik maken van een rolstoel of buggy tot in het hart van Het Gentbos. Zo kunnen ook personen met een aangepaste mobiliteit er volop genieten van de natuur. Het provinciebestuur investeerde ruim 23 000 EUR in dit extra brede knuppelpad. Het pad is op woensdag 9 juni enthousiast ingewandeld door de bewoners van woonzorgcentrum Het Berkenhof uit Merelbeke.

“Elke inwoner heeft recht op nabije en toegankelijke natuur.  Voor rolstoelgebruikers is een bosbezoek niet vanzelfsprekend omdat er geen verharde paden zijn. Dit nieuwe pad verzoent twee werelden: het biedt een vlotte toegang aan personen met een aangepaste mobiliteit en respecteert de natuurlijke bodem.”

gedeputeerde Riet Gillis, bevoegd voor Natuur en Klimaat

Multifunctioneel en integraal toegankelijk

“Het is meer dan 20 jaar geleden dat ik nog eens in een bos kwam. Het is hier zo schoon. Ik ben blij dat ik hier nu weer kan komen. Als kind kwam ik hier dikwijls spelen en kastanjes rapen.”

Jeanine Van De Vyver, 84 jaar, afkomstig uit Dikkelvenne, woont in WZC Het Berkenhof

Het verhoogde houten pad vertrekt vanop de parking aan de Poelstraat, is 111 meter lang en voert bezoekers met een rolwagen meteen tot in het hart van het bos. Het pad eindigt op een droger deel van het bos, nabij de vijver en vlakbij de grote natuurspeelzone. Ideaal voor jonge gezinnen met kleine kinderen. Bezoekers worden meteen ondergedompeld in de natuurlijke bossfeer, die positief doorwerkt op lichaam en geest.

Het verhoogde pad staat op korte paaltjes en bestaat uit dwarse houten latten. Stevige stootranden verhinderen dat rolwagens naar beneden zouden rollen. Een draadnet bovenop zorgt voor antislip in winterse omstandigheden. Op een viertal plekken is extra verbreding aangebracht waar kan gewacht worden om tegenliggers te laten passeren. De informatieborden in het bos staan bewust laag opgesteld: op ooghoogte van rolstoelgebruikers en kinderen.

Het toegangspad werd met de hand gemaakt en geplaatst door het maatwerkbedrijf Natuur- en Landschapszorg uit Gent. Het provinciebestuur doet vaak een beroep op groenbedrijven uit de sociale economie. Zo geeft het provinciebestuur nieuwe kansen aan natuur en aan mensen.

In natte periodes biedt het pad ook een droge en veilige toegang aan alle wandelaars. Het Gentbos, zo’n 28 ha groot, is van nature een nat moerasbos en kan er aan lager gelegen ingangen soms modderig bij liggen.

Verharding droogt de bodem uit

Verharde paden in bossen en natuurgebieden zijn niet aangewezen omdat ze een deel van de bosbodem innemen. Zo wordt infiltratie van regenwater verhinderd en hebben planten minder ruimte om te groeien en bloeien. In Het Gentbos groeien vooral modderminnende beuken. Deze zijn bedreigd door lange periodes van droogte. Een verhoogde constructie op palen met spleten tussen de planken helpt tegen droogte, die door de klimaatverandering veroorzaakt wordt. Het regenwater vloeit doorheen het pad naar de grond en kan zo rustig infiltreren. De bodem blijft beschikbaar voor planten die graag in vochtige omgeving groeien. De typische flora van natte bossen, zoals bijvoorbeeld speenkruid, kan ongestoord uitgroeien en zich verder verspreiden. Dat de bodem niet plat getrappeld wordt, is bovendien zeer gunstig. Een echte win-win dus, zowel voor de bezoekers als voor de biodiversiteit van dit provinciaal natuurdomein.

Vernieuwd bezoekersonthaal

Vorige zomer werd de parking van Het Gentbos al volledig vernieuwd en heraangelegd met waterdoorlatende grasbetontegels en een aanpalende infiltratiezone met wadi. In het midden van de parking ligt een smalle klassieke betonstrook. Die is bewust aangelegd om het rijcomfort van rolstoelgebruikers, kinderwagens en fietsers te verhogen.

Fietsen – ook mountainbiken – blijft verboden in Het Gentbos. Er zijn daarom aan drie van de vier ingangen nieuwe fietsenstallingen geplaatst, onder meer op de parking aan de Poelstraat. Fietsers kunnen de fiets veilig stallen en vastmaken en te voet Het Gentbos intrekken.

Later dit jaar zullen nog enkele natte plekken op het vaste wandelparcours in Het Gentbos worden voorzien van een gelijkaardig knuppelpad.

Vanwege het natuurlijk gevoel en de sterke bosbeleving, valt Het Gentbos in de smaak bij de jeugd, wandelaars en aanhangers van yoga of bosbaden. Door de korte afstand tot de Oost-Vlaamse provinciehoofdstad, vinden veel Gentenaars er de weg naartoe.

Een Boost voor meer bos

BOOST wil particuliere bebossers in Oost-Vlaanderen extra aanmoedigen door een toelage toe te kennen aan bosuitbreidingsprojecten op private gronden. Hiermee wordt een deel van het grondwaardeverlies bij bebossing vergoed. BOOST is een samenwerkingsverband tussen de 3 Oost-Vlaamse Bosgroepen.